Jak przygotować ogród do zimy? Zabezpieczenie roślin krok po kroku

Od tego, jak przygotujemy ogród jesienią, zależy, w jakiej kondycji rośliny przywitają wiosnę. Mróz, zimowe wiatry, susza fizjologiczna i zalegająca woda to największe zagrożenia dla roślin w ogrodzie i w donicach. Dobra wiadomość jest taka, że większości szkód można zapobiec kilkoma prostymi zabiegami. Podpowiadamy, jak przygotować ogród do zimy i zabezpieczyć go przed mrozem: kiedy okrywać rośliny, czym je zabezpieczać i jak przygotować do zimy rośliny w donicach.

Kiedy zacząć przygotowania do zimy?

Część prac warto wykonać już we wrześniu i październiku – na przykład ostatnie nawożenie jesienne i obfite podlewanie roślin zimozielonych. Okrywanie roślin to natomiast zadanie na listopad lub grudzień. Rośliny okrywa się dopiero wtedy, gdy przyjdą pierwsze mrozy, a ziemia lekko przemarznie. Zbyt wczesne okrycie w ciepłe dni sprzyja zaparzaniu się roślin, rozwojowi chorób grzybowych i gniciu.

Podlewanie przed zimą

To jeden z najczęściej pomijanych zabiegów. Rośliny zimozielone – tuje, sosny, cisy, bukszpany, różaneczniki, ostrokrzewy – także zimą odparowują wodę przez liście i igły, a z zamarzniętej ziemi nie mogą jej pobrać. Skutkiem jest tzw. susza fizjologiczna, czyli brązowienie igieł i liści wiosną. Dlatego przy suchej jesieni warto je obficie podlać przed nadejściem mrozów, a zimą – w bezmroźne dni – uzupełniać wodę.

Nawożenie jesienne

Od końca sierpnia nie stosujemy nawozów azotowych, które pobudzają wzrost – młode, niezdrewniałe pędy łatwo przemarzają. Jesienią można natomiast zastosować nawozy jesienne z przewagą fosforu i potasu albo dobry kompost. Wzmacniają one tkanki roślin i zwiększają ich odporność na mróz.

Ściółkowanie i kopczykowanie

Warstwa ściółki z kory, liści lub kompostu chroni korzenie przed przemarzaniem i ogranicza parowanie wody. Szczególnie przydaje się przy bylinach i młodych nasadzeniach. Róże zabezpiecza się, usypując wokół podstawy krzewu kopczyk z ziemi lub kompostu o wysokości kilkunastu centymetrów – chroni on miejsce szczepienia, z którego wiosną wyrosną nowe pędy.

Czym okrywać rośliny na zimę?

agrowłóknina zimowa – przepuszcza powietrze i wodę, chroni przed mrozem i zimowym słońcem; nadaje się do okrywania krzewów, drzewek i roślin w donicach,
stroisz – gałązki świerka lub sosny dobrze osłaniają byliny, róże i rośliny cebulowe,
słoma i liście – sprawdzają się jako ściółka, ale nie powinny być mokre ani zbite,
maty słomiane i jutowe – do osłaniania większych krzewów i pni,
kora – jako ściółka wokół krzewów i drzew.

Do okrywania nie używa się folii – nie przepuszcza powietrza, a pod nią rośliny łatwo się zaparzają.

Jak zabezpieczyć rośliny na zimę? Gatunki wymagające ochrony

młode nasadzenia – rośliny posadzone w tym roku mają jeszcze słabo rozwinięty system korzeniowy,
róże – zwłaszcza wielkokwiatowe i pienne, u których okrywa się koronę,
rośliny wrażliwe na mróz – np. hortensje ogrodowe, lawenda w chłodniejszych rejonach, niektóre trawy ozdobne,
rośliny zimozielone na słonecznych stanowiskach – zimowe słońce w połączeniu z mrozem może poparzyć igły i liście,
wszystkie rośliny w donicach – ich korzenie są bardziej narażone na mróz niż w gruncie.

Iglaki kolumnowe, np. jałowce czy tuje, warto przed zimą luźno związać sznurkiem – intensywne opady śniegu mogą rozchylić i połamać ich pędy. Wrażliwe krzewy, np. młode hortensje czy róże pienne, można osłonić chochołem ze słomy lub agrowłókniny. Powojniki zabezpiecza się, ściółkując podstawę pędów.

Trawy ozdobne warto na zimę związać w snopek – chroni to środek kępy przed wodą i mrozem, a suche kłosy zdobią ogród. Przycina się je dopiero wczesną wiosną.

Mniej odporne iglaki, np. cyprysik Lawsona czy cedry, warto w pierwszych latach po posadzeniu osłonić przewiewnym kapturem. Wrzosy i różaneczniki mają płytkie korzenie, dlatego potrzebują grubszej warstwy ściółki, a różaneczniki na słonecznym stanowisku dobrze jest osłonić cieniówką przed zimowym słońcem. Tulipany, narcyzy i inne cebulowe przykrywa się dopiero po lekkim przemarznięciu ziemi, bo zbyt wczesne okrycie przyciąga gryzonie. Młode drzewka owocowe chroni się z kolei przed zającami i gryzoniami, zakładając na pień osłonki z drobnej siatki. O zimowaniu iglaków w pojemnikach piszemy szerzej w artykule jak zabezpieczyć iglaki w donicach przed zimą.

Jak przygotować rośliny w donicach do zimy?

Rośliny w donicach zimują w trudniejszych warunkach niż w gruncie – ziemia w pojemniku przemarza ze wszystkich stron, a nie tylko od góry. Dlatego to one wymagają najwięcej uwagi.

Sprawdź, czy roślina zimuje na zewnątrz. Gatunki ciepłolubne, np. oliwkę, oleander, cytrusy czy pelargonie, trzeba przenieść do jasnego, chłodnego pomieszczenia.
Zadbaj o odpływ wody. Woda zalegająca na dnie donicy zamarza i może uszkodzić korzenie. Każda donica WOF ma w standardzie otwory odpływowe – warto sprawdzić, czy nie są zatkane, i podnieść donicę na podkładki, jeśli stoi na szczelnej nawierzchni.
Ociepl donicę. Ziemię w pojemniku chroni warstwa izolacji od wewnątrz. Donice WOF mogą być ocieplone od wewnątrz warstwą styropianu o grubości 2 cm, która ogranicza przemarzanie bryły korzeniowej.
Osłoń część nadziemną. Wrażliwe rośliny owiń agrowłókniną, a powierzchnię ziemi wyściółkuj korą, liśćmi lub stroiszem.
Zgrupuj donice. Ustawione blisko siebie, przy ścianie domu i w miejscu osłoniętym od wiatru, lepiej znoszą mróz.
Podlewaj w bezmroźne dni. Rośliny zimozielone w donicach przesychają szybciej niż w gruncie – zimą także potrzebują wody.

Duże donice z większą ilością ziemi wolniej przemarzają, dlatego lepiej sprawdzają się do zimowania drzewek i krzewów. Najmniejsze modele WOF mają wymiary 50 × 50 × 50 cm, a w razie potrzeby wykonujemy donice na wymiar. Donice z betonu architektonicznego, aluminium malowanego proszkowo, stali corten i włókna szklanego są mrozoodporne i mogą zostać na zewnątrz przez cały rok. Modele do ogrodu znajdziesz w kategorii donice ogrodowe, a na taras – w kategorii donice na taras.

Trawnik, warzywnik i krzewy owocowe

Trawnik kosi się ostatni raz pod koniec października lub na początku listopada, gdy trawa przestaje rosnąć – zostawiając ją nieco dłuższą niż latem. Opadłe liście trzeba zgrabić, bo zalegając na trawniku przez zimę, mogą prowadzić do jego gnicia. Na działce i w ogrodzie warzywnym po zbiorze plonów warto usunąć resztki roślin, które mogłyby być siedliskiem chorób i szkodników, a glebę wzbogacić kompostem lub obornikiem. Pnie drzew i krzewów owocowych zabezpiecza się przed pękaniem, bieląc je wapnem ogrodniczym.

Cebule, porządki i sprzęt ogrodniczy

Jesień to także ostatni moment na posadzenie cebul tulipanów, narcyzów, szafirków czy krokusów, które zakwitną wiosną – najlepiej we wrześniu i październiku, żeby zdążyły się ukorzenić. Przed nadejściem zimy warto też zadbać o zabezpieczenie sprzętu ogrodniczego: dokładnie oczyścić i naostrzyć noże sekatorów i kosiarki, schować grabie i inne narzędzia, opróżnić z wody węże ogrodowe i zbiorniki oraz spuścić wodę z rur i zewnętrznych kranów.

Podsumowanie

Przygotowanie ogrodu do zimy to kilka prostych kroków: obfite podlanie roślin zimozielonych, jesienne nawożenie bez azotu, ściółkowanie, kopczykowanie róż i okrycie wrażliwych gatunków agrowłókniną lub stroiszem – dopiero gdy przyjdą mrozy. Najwięcej uwagi potrzebują rośliny w donicach: dobry odpływ wody, ocieplenie donicy i osłonięte miejsce sprawią, że bez szkód doczekają wiosny.