Rośliny oczyszczające powietrze – jak dobrać do nich donice?

Rośliny oczyszczające powietrze to jeden z najczęściej wybieranych sposobów na wprowadzenie zieleni do mieszkania, domu czy biura. Poprawiają wygląd wnętrza, w procesie fotosyntezy pobierają dwutlenek węgla i produkują tlen, podnoszą wilgotność i sprawiają, że w pomieszczeniu przyjemniej się przebywa. Warto jednak wiedzieć, czego realnie można się po nich spodziewać, które gatunki wybrać i jak dobrać do nich donice, by rosły zdrowo przez lata.

Czy rośliny naprawdę oczyszczają powietrze?

Popularność roślin oczyszczających powietrze zaczęła się od badania NASA z 1989 roku. Sprawdzano w nim, czy rośliny doniczkowe mogą usuwać szkodliwe substancje, takie jak formaldehyd, benzen, ksylen, toluen czy amoniak, z powietrza w zamkniętych komorach. Wyniki były obiecujące: liście i – przede wszystkim – mikroorganizmy żyjące w podłożu przy korzeniach rzeczywiście pochłaniały część zanieczyszczeń.

Późniejsze analizy pokazały jednak, że w zwykłym mieszkaniu efekt jest znacznie mniejszy niż w szczelnej komorze. Aby dorównać zwykłej wymianie powietrza przez wentylację, potrzeba by bardzo wielu roślin na każdy metr kwadratowy. Dlatego rośliny nie zastąpią wietrzenia ani oczyszczacza powietrza, ale mogą być ich przyjemnym uzupełnieniem i w niewielkim stopniu poprawić jakość powietrza w domu.

Co więc dają rośliny w pomieszczeniach?

• nawilżają powietrze – w procesie transpiracji oddają wodę, co jest odczuwalne zwłaszcza w sezonie grzewczym, gdy suche powietrze męczy oczy i drogi oddechowe,
• wychwytują część kurzu, który osiada na liściach,
• w niewielkim stopniu pochłaniają lotne związki – szczególnie gdy w pomieszczeniu jest ich kilka lub kilkanaście,
• poprawiają samopoczucie – zieleń uspokaja, pomaga odpocząć oczom zmęczonym pracą przy komputerze i sprawia, że wnętrze wydaje się przytulniejsze.

Skąd biorą się zanieczyszczenia w mieszkaniu?

Źródłem formaldehydu są przede wszystkim płyty meblowe (wiórowe i MDF), kleje, lakiery, farby oraz niektóre tkaniny i wykładziny. Benzen pochodzi głównie z dymu tytoniowego, spalin i smogu przedostających się z zewnątrz oraz niektórych środków chemicznych. Tlenek węgla może pojawić się przy nieszczelnych urządzeniach grzewczych – przed nim chroni wyłącznie sprawna wentylacja i czujnik czadu, a nie rośliny. Do tego dochodzą zapachy z kuchni, środki czystości czy świece. Najskuteczniejszą metodą ograniczania zanieczyszczeń powietrza pozostaje więc regularne wietrzenie, sprawna wentylacja i ograniczanie źródeł zanieczyszczeń – a rośliny dopełniają te działania.

Jakie rośliny oczyszczające powietrze wybrać?

Wybierając rośliny do mieszkania, warto kierować się przede wszystkim warunkami w pomieszczeniu – ilością światła, temperaturą i wilgotnością – oraz tym, ile czasu możemy poświęcić na pielęgnację. Oto gatunki najczęściej polecane do wnętrz:

• skrzydłokwiat – ciemnozielone liście i białe kwiaty, dobrze znosi półcień, sygnalizuje potrzebę podlewania opadającymi liśćmi,
• sansewieria – sztywne, pionowe liście, bardzo odporna i mało wymagająca, dobrze znosi suche powietrze i rzadkie podlewanie,
• zielistka – łatwa w uprawie roślina o paskowanych liściach, świetna do kuchni i na półki,
• epipremnum złociste (scindapsus) – szybko rosnące pnącze, które można prowadzić po podporze lub zostawić zwisające,
• dracena – smukła roślina o pióropuszu liści, dobrze wygląda w wysokiej donicy,
• figowiec benjamina i figowiec sprężysty (fikusy) – większe okazy, które mogą pełnić rolę domowego drzewka,
• daktylowiec niski – niewielka palma do jasnych pomieszczeń,
• areka (palma złocista) – efektowna palma, która mocno nawilża powietrze, polecana do dużych, jasnych pomieszczeń,
• nefrolepis (paproć) – lubi wilgoć, dlatego dobrze czuje się w jasnej łazience,
• bluszcz pospolity – pnącze do chłodniejszych, jasnych miejsc,
• aloes – sukulent na słoneczny parapet, wymaga bardzo oszczędnego podlewania.

Pamiętaj, że część z tych gatunków – m.in. skrzydłokwiat, epipremnum, dracena, fikus czy aloes – jest trująca dla kotów i psów. Jeśli w domu są zwierzęta lub małe dzieci, ustaw takie rośliny poza ich zasięgiem albo wybierz bezpieczniejsze gatunki, np. zielistkę czy arekę.

Jakie donice wybrać do roślin we wnętrzach?

Donica we wnętrzu jest równie ważna jak sama roślina – wpływa na jej kondycję i na wygląd całego pomieszczenia. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na kilka cech.

Materiał – lekki i łatwy w utrzymaniu

Do mieszkań i biur najlepiej sprawdzają się donice lekkie, które łatwo przestawić podczas sprzątania czy zmiany aranżacji. Donice z włókna szklanego mają gładką powierzchnię, są odporne na wilgoć i łatwo je utrzymać w czystości. Można je zamówić w wykończeniu matowym lub z połyskiem i w dowolnym kolorze z palety RAL, dzięki czemu pasują zarówno do minimalistycznego salonu, jak i do eleganckiego holu. Równie lekkie i trwałe są donice aluminiowe. Ciężkie donice betonowe lepiej zostawić na taras lub ogród – we wnętrzu trudno je przestawić, a podłoga musi wytrzymać ich ciężar.

Rozmiar dopasowany do rośliny

Donica powinna być nieco większa od bryły korzeniowej – zwykle o kilka centymetrów szersza od doniczki, w której roślina rosła wcześniej. Zbyt duża sprawi, że podłoże długo będzie wilgotne, co sprzyja gniciu korzeni. Zbyt mała szybko wymusi przesadzanie. Duże okazy, takie jak areka, fikus czy dracena, najlepiej prezentują się w wysokich donicach z włókna szklanego, które podnoszą roślinę i nadają jej rangę elementu wystroju.

Odprowadzenie nadmiaru wody

We wnętrzu woda nie może wyciekać na podłogę, a jednocześnie nie powinna stać przy korzeniach. Najprostsze rozwiązanie to posadzenie rośliny w zwykłej doniczce z otworami i wstawienie jej do dekoracyjnej donicy osłonowej. Na dno donicy warto wsypać warstwę keramzytu – nadmiar wody zbierze się pod doniczką, a korzenie pozostaną suche. Po kilkunastu minutach od podlania dobrze jest sprawdzić, czy na dnie nie stoi woda, i w razie potrzeby ją wylać.

Gdzie ustawić rośliny w domu i w biurze?

Lokalizację dobiera się do wymagań gatunku. Skrzydłokwiat, zielistka czy sansewieria poradzą sobie w półcieniu, np. w głębi salonu – a sansewieria to dobry wybór także jako roślina poprawiająca powietrze w sypialni. Aloes, fikus i areka potrzebują jasnego miejsca blisko okna, ale bez ostrego, bezpośredniego słońca w południe. Paprocie dobrze czują się w jasnej łazience, gdzie wilgotność jest wyższa. Unikaj stawiania roślin tuż przy kaloryferze i w przeciągu.

W biurze rośliny w dużych donicach mogą dodatkowo dzielić przestrzeń, wydzielać strefy pracy i wyciszać pomieszczenie. Pomysły na takie aranżacje znajdziesz w kategorii donice do biura, a modele do mieszkań – w kategorii donice wewnętrzne.

Pielęgnacja roślin oczyszczających powietrze

Aby rośliny dobrze rosły, a ich liście mogły wychwytywać kurz, warto pamiętać o kilku zasadach:

• podlewaj dopiero wtedy, gdy wierzchnia warstwa podłoża przeschnie – przelanie szkodzi bardziej niż chwilowa susza,
• co kilka tygodni przetrzyj liście wilgotną ściereczką lub opłucz je pod prysznicem,
• w sezonie grzewczym zraszaj gatunki lubiące wilgoć, np. paprocie i areki,
• od wiosny do końca lata zasilaj rośliny nawozem do roślin zielonych,
• co rok lub dwa przesadzaj młode rośliny do nieco większej donicy, a u dużych okazów wymieniaj wierzchnią warstwę podłoża.

Podsumowanie

Rośliny oczyszczające powietrze nie zastąpią wietrzenia ani wentylacji, ale nawilżają powietrze, zatrzymują część kurzu i sprawiają, że wnętrze jest przyjemniejsze. Najlepiej sprawdzą się gatunki dopasowane do warunków w pomieszczeniu, posadzone w lekkich, łatwych w utrzymaniu donicach z dobrze zaplanowanym odpływem wody. Więcej pomysłów na zieleń we wnętrzach znajdziesz w artykule stylowe donice do domu – jakie wybrać.